Từ tháng 4 năm 2025, người nước ngoài đang làm công việc chăm sóc theo Chế độ Thực tập Kỹ năng và Chế độ Kỹ năng Đặc định có thể thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà nếu đáp ứng một số điều kiện nhất định.
Trong bài viết này, sẽ giải thích một cách dễ hiểu về:
- Dịch vụ chăm sóc tại nhà là gì ?
- Các điều kiện cần thiết để thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà
- Những điểm cần lưu ý khi thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà
- Sự hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản và các tổ chức liên quan
Contents:
1. Dịch vụ chăm sóc tại nhà là gì ?
Dịch vụ chăm sóc tại nhà là hình thức trong đó nhân viên chăm sóc đến thăm nhiều hộ gia đình trong một ngày và thực hiện chăm sóc 1 kèm 1 cho từng người sử dụng dịch vụ. Khác với chăm sóc tập trung tại các cơ sở, dịch vụ này hỗ trợ người sử dụng tiếp tục sinh sống tại chính ngôi nhà của mình.
Trong dịch vụ chăm sóc tại nhà, cần cung cấp sự chăm sóc phù hợp với tình trạng thể chất và môi trường sinh hoạt tại gia đình của từng người sử dụng dịch vụ. Ngoài ra, cần cung cấp sự hỗ trợ bằng cách phối hợp với những người thuộc nhiều ngành nghề khác nhau, bao gồm cả cán bộ quản lý chăm sóc, v.v. đồng thời cân nhắc thói quen sinh hoạt, v.v. của người sử dụng dịch vụ cũng như gia đình họ.
2. Các điều kiện cần thiết để thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà
Để nhân lực chăm sóc người nước ngoài có thể thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà, cần đáp ứng các điều kiện sau đây từ 1) đến 3):
1) Những việc cơ sở tiếp nhận bắt buộc phải thực hiện (5 nghĩa vụ cần tuân thủ)
① Đào tạo cho nhân lực chăm sóc người nước ngoài
Cơ sở tiếp nhận phải tổ chức các khóa đào tạo cần thiết cho đến khi nhân lực chăm sóc người nước ngoài có thể thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà một cách độc lập. Nội dung đào tạo bao gồm:
- Kiến thức cơ bản về dịch vụ chăm sóc tại nhà (quy trình công việc, các thao tác cơ bản, bảo mật thông tin cá nhân, phòng chống quấy rối, phòng chống lạm dụng, v.v.).
- Kỹ thuật hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày (nấu ăn, dọn dẹp, đổ rác, v.v.).
- Giao tiếp với người sử dụng dịch vụ, gia đình và hàng xóm (kỹ năng lắng nghe, thấu hiểu, đồng cảm, v.v.).
- Hiểu biết về phong tục, tập quán và lối sống của người Nhật (văn hóa, phong tục, tập quán, nghi thức khi đến thăm nhà người khác, v.v.).
- Cách ứng phó trong các tình huống khẩn cấp (thông tin liên lạc, biện pháp xử lý, v.v.).
② OJT – Thực hành tại chỗ có hướng dẫn thông qua hình thức đồng hành
Để nhân lực chăm sóc người nước ngoài có thể thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà một mình đúng quy trình, cán bộ phụ trách dịch vụ hoặc nhân viên có kinh nghiệm, v.v. sẽ đồng hành, hướng dẫn trong một khoảng thời gian nhất định. Quá trình này bắt đầu bằng việc quan sát cách làm việc của cán bộ phụ trách dịch vụ hoặc nhân viên có kinh nghiệm, sau đó dần dần tăng khối lượng công việc có thể thực hiện, học hỏi theo từng giai đoạn.
Số lần đồng hành và thời gian thực hiện OJT sẽ do cơ sở tiếp nhận quyết định, dựa trên tình trạng của người sử dụng dịch vụ và năng lực của nhân lực chăm sóc người nước ngoài.
③ Xác nhận nguyện vọng của nhân lực chăm sóc người nước ngoài và xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp, v.v.
Cơ sở tiếp nhận phối hợp với nhân lực chăm sóc người nước ngoài xây dựng “Kế hoạch phát triển nghề nghiệp”. Trong kế hoạch này, ghi rõ nguyện vọng, mục tiêu và định hướng nghề nghiệp trong tương lai của nhân lực chăm sóc người nước ngoài, đồng thời được ký xác nhận và lưu trữ giữa chính nhân lực chăm sóc người nước ngoài và cán bộ phụ trách của cơ sở tiếp nhận.
④ Biện pháp phòng, chống quấy rối
Do dịch vụ chăm sóc tại nhà chủ yếu được thực hiện theo hình thức 1 kèm 1, nên việc phát hiện kịp thời các hành vi quấy rối gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, cơ sở tiếp nhận bắt buộc phải triển khai đầy đủ các biện pháp phòng, chống quấy rối sau đây:
Những việc cơ sở tiếp nhận bắt buộc phải thực hiện:
- Soạn thảo và phổ biến sổ tay hướng dẫn phòng, chống quấy rối.
- Làm rõ vai trò của cán bộ quản lý và các nhân viên liên quan.
- Soạn thảo và phổ biến quy định về cách xử lý, v.v. trong trường hợp xảy ra quấy rối.
- Thông báo cho người sử dụng dịch vụ và gia đình họ, v.v..
- Thiết lập kênh tư vấn và phổ biến rộng rãi để nhân lực chăm sóc người nước ngoài có thể trao đổi.
⑤ Tạo môi trường làm việc thuận lợi thông qua ứng dụng ICT
Cơ sở tiếp nhận cần sử dụng các công cụ ICT (như điện thoại thông minh, ứng dụng, v.v.) để tạo ra môi trường làm việc thuận lợi cho nhân lực chăm sóc người nước ngoài. Ngoài ra, việc đảm bảo có khả năng ứng phó đúng cách khi xảy ra các tình huống bất ngờ tại nơi làm việc cũng rất quan trọng. Việc sử dụng công cụ ICT (công nghệ thông tin và truyền thông) sẽ giúp công việc trở nên dễ dàng hơn. Ngay cả trong trường hợp khẩn cấp cũng có thể liên lạc ngay lập tức, và khi có sự cố xảy ra, có thể kiểm tra lại sau đó để biết chính xác điều gì đã xảy ra.
Những việc cơ sở tiếp nhận bắt buộc phải thực hiện:
- Soạn thảo sổ tay hướng dẫn, bao gồm thông tin liên lạc và quy trình xử lý, v.v. khi xảy ra khẩn cấp.
- Tổ chức các khóa đào tạo, diễn tập dựa trên các tình huống khẩn cấp giả định.
- Đảm bảo có hệ thống nhân viên sẵn sàng hỗ trợ kịp thời tại nơi cung cấp dịch vụ khi xảy ra khẩn cấp.
- Thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin giữa toàn bộ nhân viên về việc ghi chép cung cấp dịch vụ và bàn giao công việc.
Ví dụ về công cụ ICT:
- Công cụ giao tiếp: Thiết bị dịch đa ngôn ngữ, ứng dụng giao tiếp.
- Công cụ nâng cao hiệu quả công việc: Camera giám sát, phần mềm ghi chép (nhập bằng giọng nói, dịch đa ngôn ngữ), bộ đàm nội bộ.
- Công cụ học tập: Giáo trình học tiếng Nhật và kỹ thuật chăm sóc.
2) Đào tạo và kinh nghiệm thực hành cần thiết cho nhân lực chăm sóc người nước ngoài
① Hoàn thành khóa “Đào tạo nhân viên chăm sóc cơ bản (Shoninsha-Kenshu)”
* Trường hợp làm việc tại dịch vụ phúc lợi cho người khuyết tật, cần hoàn thành các khóa đào tạo phù hợp với từng loại dịch vụ.
② Có kinh nghiệm làm việc tại cơ sở chăm sóc hoặc các đơn vị tương tự tối thiểu 1 năm
* Trường hợp nhân lực chăm sóc người nước ngoài có kinh nghiệm dưới 1 năm, khi làm việc trong dịch vụ chăm sóc tại nhà, cần đáp ứng 2 yêu cầu sau:
(1) Có trình độ năng lực tiếng Nhật cao, tương đương JLPT N2.
(2) Thực hiện đồng hành cùng cán bộ phụ trách dịch vụ hoặc nhân viên có kinh nghiệm theo từng người sử dụng dịch vụ trong khoảng thời gian cụ thể:
- Thời gian đồng hành trong trường hợp cung cấp dịch vụ 1 lần/tuần cho người sử dụng dịch vụ: 6 tháng.
- Thời gian đồng hành trong trường hợp cung cấp dịch vụ 2 lần/tuần cho người sử dụng dịch vụ: 3 tháng.
- Thời gian đồng hành trong trường hợp cung cấp dịch vụ 3 lần/tuần cho người sử dụng dịch vụ: 2 tháng.
* Trường hợp người sử dụng dịch vụ và gia đình họ đồng ý, có thể rút ngắn thời gian đồng hành bằng cách sử dụng camera giám sát, v.v..
* Tuy nhiên, để xây dựng niềm tin với người sử dụng dịch vụ và cung cấp dịch vụ phù hợp với đặc điểm từng người sử dụng, thời gian đồng hành phải tối thiểu 2 tháng, và việc rút ngắn hơn mức này không được chấp nhận.
3) Giải thích cho người sử dụng dịch vụ và gia đình họ
Những nội dung cần giải thích:
- Người nước ngoài sẽ đến nhà để thực hiện chăm sóc.
- Mức độ thực hiện công việc chăm sóc của người nước ngoài.
- Có thể sử dụng các công cụ ICT.
- Thông tin liên lạc của cơ sở.
3. Những điểm cần lưu ý khi thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà
1) Không được chỉ thực hiện công việc hỗ trợ sinh hoạt
2) Lái xe
4. Sự hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản và các tổ chức liên quan
Chính phủ Nhật Bản đang thực hiện nhiều hình thức hỗ trợ khác nhau để nhân lực chăm sóc người nước ngoài có thể cung cấp dịch vụ chăm sóc tại nhà một cách an tâm.
1) Đến thăm định kỳ
Lưu ý rằng, nhân lực chăm sóc người nước ngoài chỉ được phép chính thức tham gia thực hiện dịch vụ chăm sóc tại nhà sau khi được cấp “Giấy xác nhận phù hợp (Tekigou-Kakunin-Sho)”.
Sau khi được cấp “Giấy xác nhận phù hợp (Tekigou-Kakunin-Sho)”, các tổ chức được Chính phủ ủy thác sẽ đến thăm cơ sở tiếp nhận, trao đổi trực tiếp với người quản lý cơ sở và nhân lực chăm sóc người nước ngoài để xác nhận việc tuân thủ quy định trong thực tế. Trường hợp phát hiện việc tuân thủ chưa đầy đủ, sẽ tiến hành hướng dẫn và chỉ đạo cần thiết. Nếu sau đó các vấn đề vẫn không được khắc phục, “Giấy xác nhận phù hợp (Tekigou-Kakunin-Sho)” có thể bị thu hồi.
2) Dịch vụ tư vấn
3) Hỗ trợ phát triển nghề nghiệp
5. Tổng kết
Từ tháng 4 năm 2025, thực tập sinh kỹ năng và lao động nước ngoài theo diện kỹ năng đặc định cũng có thể tham gia làm việc trong lĩnh vực dịch vụ chăm sóc tại nhà. Trong loại hình dịch vụ này, do làm việc theo hình thức 1 kèm 1 trực tiếp với người sử dụng dịch vụ, người lao động có thể hiểu sâu sắc hơn về người cần được chăm sóc. Ngoài ra, vì còn thực hiện nhiều công việc mà tại các cơ sở chăm sóc tập trung không có, nên phạm vi công việc có thể đảm nhận sẽ được mở rộng, từ đó giúp nâng cao kỹ năng chuyên môn.
Hơn nữa, trong tương lai, tình trạng già hóa dân số sẽ tiếp tục gia tăng ở tất cả các quốc gia, kéo theo số lượng người cần được chăm sóc tại nhà ngày càng nhiều, vì vậy, việc tích lũy và trải nghiệm dịch vụ chăm sóc tại nhà của Nhật Bản sẽ góp phần phát huy hiệu quả những kinh nghiệm quý báu này ngay cả sau khi trở về nước.
Dịch vụ chăm sóc tại nhà là một cơ hội tốt để học hỏi sâu hơn về ngành chăm sóc của Nhật Bản. Nếu có cơ hội, hãy mạnh dạn thử thách bản thân nhé !
